Active Directory (Qruplar)

 Salam dostlar,

Bu məqalədə sizə vacib mövzulardan biri "Active Directory"-də olan qruplar haqqında bəhs edəcəm. Dostlar, qeyd edim ki, məqalədə qarşınıza çıxacaq "AD" və ya "ADDS" hərf birləşmələri "Active Directory" və ya "Active Directory Domain Services" anlamını ifadə edir ki, məhz bu cür yazılışlar geniş yazılış qaydasının qısaldılmış təzahürüdür. Beləliklə, keçək mövzumuza!

AD-də ümumi olaraq "istifadəçi " və "kompüter hesabı" tipli iki cür təhlükəsizlik prinsipi mövcuddur. Bu hesablar fiziki bir şəxsi/cihazı-yəni istifadəçi və ya kompüteri təmsil edir, və istifadəçi hesabları bəzi tətbiq və proqramlar üçün xüsusi hesablar kimi də istifadə edilə bilər. Beləliklə, "təhlükəsizlik qrupları" istifadəçi və kompüter hesablarının, eləcə də digər qrupların məlumatlarını yığaraq idarə oluna bilən mərkəzə (vahidlərə) toplayır. Server-də (windows əməliyyat sistemində) müəyyən tapşırıq və əmrlərin icra olunması üçün müvafiq hüquq və icazələri əhatə edən "built-in" hesabları və təhlükəsizlik qrupları mövcuddur ki, AD üçün iki növ "administrativ" məsuliyyət tipini qeyd etmək istərdim:

• Service Administrators - ADDS-in (domain controller-in) idarə edilməsi və tənzimlənmələrini həyata keçirir;
• Data Administrators - ADDS, domain-ə üzv olan server və iş stansiyalarında məlumatların saxlanılması və tənzimlənmələrini həyata keçirir.

AD Qrup Növləri 
Yuxarıda da qeyd etdiyim kimi məhz istifadəçi, kompüter və digər qrupların vahid bir mərkəzdən idarə olunma və tənzimlənməsini təmin edir ki, bu zaman proseslər istifadəçi, kompüter və s.ilə tək-tək (fərdi) deyil, vaxt itkisinin qarşısının alınması və idarə etmənin asan olması üçün qrup halında həyata keçirilir. Beləliklə, AD-də iki cür qrup növü mövcuddur: (Nümunə üçün şəkilə bax!)

• Distribution qruplar- email ünvanları üçün istifadə edilir. Bu qruplar yalnız email göndərmək üçün email tətbiq və proqramlarda (məsələn: Exchange Server) istifadə edilə bilər;
• Security qruplar - şəbəkə üzərindən paylaşılan məlumat, mənbələrə xüsusi giriş və icazələr təyin etmək üçün istifadə edilir. Əlavə olaraq qeyd edim ki, distribution qruplar kimi, security qrupların da email-lərlə əlaqəsi vardır ki, məhz bu zaman secuirty qrupa göndərilən email-lər həmin qrup-da yer alan bütün qrup üzvlərinə də göndərilmiş olur;

AD Group Scope 
Qruplar domain və forest-də tətbiq olunma yerinə görə məhz "scope" olaraq xarakterizə olunur ki, AD-də qrup "scope" 3 növə bölünür: (Nümunə üçün şəkilə bax!)

• Domain Local - adından da göründüyü kimi local, yəni yalnız yer aldığı eyni domen mühitindəki resurslardan istifadə edə bilər;
• Global - adından da göründüyü kimi global, eyni domen və forest içərisində olan resurslardan istifadə edə bilər;
• Universal - adından da göründüyü kimi universal olaraq bütün forestdəki resurslardan istifadə edə bilər;

Dostlar,
Güman edirəm ki, AD Qruplar haqqında yazdığım məqalə bilgi olaraq işinizə yarayacaq, eləcə də hər hansı bir sual və ya təklifləriniz olarsa, rəy bölümündə qeyd edə bilərsiniz.
Təşəkkür edirəm və uğurlar!

Hörmətlə,
Müəllif
Araz Əhmədov